Informacje ogólne

 

Protokół fakultatywny (lub dodatkowy) do Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet został przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w październiku i udostępniony do podpisów w grudniu 1999 roku. Protokół wszedł w życie w grudniu 2000 roku po tym, gdy został ratyfikowany przez 10 państw. Do października 2015 r. przystąpiło do niego lub go ratyfikowało ponad 100 państw.

Protokół fakultatywny do Konwencji CEDAW jest oddzielną umową międzynarodową uzupełniającą Konwencję CEDAW. Aby przystąpić do tej umowy państwo musi być Stroną tej Konwencji. Protokół nie zapewnia możliwości wnoszenia zastrzeżeń. Pozwala jednak Państwom Stronom na złożenie oświadczenia w momencie podpisania, ratyfikacji lub przystąpienia do niestosowania wobec niego jednej z procedur przewidzianych w umowie – procedury postępowania wyjaśniającego, które Komitet może rozpocząć po otrzymaniu wiarygodnej informacji o poważnym i systematycznym łamaniu praw kobiet przez Państwo Stronę.

Protokół fakultatywny nie wprowadza żadnych nowych praw, ale wzmacnia konwencję ustanawiając dwie procedury, które mogą być stosowane do dochodzenia praw chronionych konwencją. Są to:

  • Procedura skargi (zawiadomienia), która stwarza możliwość pojedynczym osobom lub grupom osób, wobec których jest domniemanie, że ich prawa do niedyskryminacji chronione konwencją CEDAW zostały naruszone, złożenia zawiadomienia do Komitetu CEDAW, organu ONZ monitorującego wdrażania Konwencji. Zawiadomienie można również składać w imieniu domniemanych ofiar pod warunkiem, że posiada się ich zgodę lub potrafi udowodnić, że działanie bez ich zgody jest uzasadnione.

Procedura zawiadomienia pozwala skarżącym dochodzić zadośćuczynienia za naruszenie praw człowieka kobiet chronionych Konwencją. Wszystkie Państwa Strony Protokołu fakultatywnego uznają kompetencje Komitetu CEDAW do przyjmowania i rozpatrywania zawiadomień składanych na mocy tej procedury.

Środki doraźne: Protokół fakultatywny do Konwencji CEDAW upoważnia Komitet CEDAW do przekazania zainteresowanemu Państwu Stronie wezwania do pilnego rozpatrzenia  prośby o podjęcie niezbędnych środków doraźnych w celu ochrony ofiary/ofiar domniemanych naruszeń przed możliwą nieodwracalną szkodą. Komitet może stosować ten mechanizm, jeśli uważa, że osoba będąca podmiotem skargi jest narażona na fizyczną lub psychiczną szkodę (krzywdę) o nieodwracalnych skutkach. więcej

  • Postępowanie wyjaśniające, które jest mechanizmem, na mocy którego Komitet CEDAW może poprowadzić dochodzenie, najlepiej we współpracy z zainteresowanym Państwem Stroną, w sprawie „poważnego i systematycznego łamania” praw człowieka kobiet chronionych konwencją CEDAW, do którego dochodzi pod jurysdykcją Państwa Strony.

Państwo Strona może, w chwili podpisywania, ratyfikacji lub przystąpienia do Protokołu fakultatywnego, zadeklarować, że nie uznaje kompetencji Komitetu CEDAW do stosowania wobec niego Procedury wyjaśniającej (tzw. klauzula opt-out). Dlatego osoby indywidualne lub grupy, które rozważają zwrócenie się do Komitetu o wszczęcie tej procedury powinny sprawdzić, czy Państwo Strona, którego miałaby dotyczyć nie skorzystało z klauzuli opt-out. Polska ratyfikowała Protokół dodatkowy bez żadnych zastrzeżeń.

 

 

 

 

 

Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji finansowanego z Funduszy EOG